Kennis over hoeven
Hufkrankheiten

Mok (Mauke) - Oorzaken, stadia en behandeling

4 Min. Lesezeit

Met mok (Mauke) wordt een huidontsteking (dermatitis) aan de onderbenen van het paard bedoeld. Meestal begint de ontsteking in de koteholte, maar mok kan zich ook snel verder uitbreiden buiten de koteholte als het niet behandeld wordt of de oorzaken niet weggenomen worden. Mok ontstaat namelijk vaak door omgevingsfactoren: vocht, ammoniak of wrijving (bijv. door zand, planten, springschoenen etc.) kunnen de huid op de benen snel irriteren. Ook verkeerde voeding (voedingsstoffen-onbalans) of allergieën kunnen de huid verzwakken en daardoor gevoeliger voor mok maken. Evenzo kan een parasietenbesmetting (bijv. met mijten) de aanleiding voor mok zijn. In zeer veel gevallen is bij mok ook een bacteriële infectie betrokken, daarom worden voor de behandeling vrijwel altijd antibacteriële middelen ingezet. Bovendien kunnen genetische factoren de gevoeligheid voor mok verhogen: witte benen met lichte huid zijn bijvoorbeeld 2,6 keer vaker getroffen dan benen van andere kleur.

Paarden met veel sokkenhaar zijn eveneens vaker door mok aangetast, vermoedelijk omdat ze enerzijds vaker aan voedingsstoffentekort lijden en anderzijds omdat dichte beharing weinig lucht bij de huid laat en zich in de beharing vaak vuil ophoopt dat tot huidirritaties kan leiden.

De ontsteking gaat gepaard met sterke jeuk, waardoor sommige paarden dan met de aangetaste benen heftig gaan stampen of de korstige plekken bloederig krabben/bijten.

5 stadia van mok

De eerste tekenen van mok zijn subtiel en worden daarom gemakkelijk over het hoofd gezien – juist hier zou het echter nog heel eenvoudig zijn om passend te reageren en het voortschrijden van de ziekte te stoppen. Mok verandert namelijk in de loop van de ziekte; concreet onderscheidt men vijf verschillende stadia:

  • Stadium 1 = Dermatitis erythematosa: de huid is licht roodgekleurd
  • Stadium 2 = Dermatitis madidans: de huid is duidelijk rood en warm, bovendien licht verdikt ("gezwollen"); sommige paarden tonen bij aanraking lichte pijnreacties
  • Stadium 3 = Dermatitis crustosa: de huid is zichtbaar opengebarsten en in de barsten is wondvocht zichtbaar, dat tot korsten samenkleeft; vanaf dit stadium is mok ook voor de leek duidelijk herkenbaar
  • Stadium 4 = Dermatitis squamosa: naast de korsten ontstaan knobbeltjes en blaasjes in de huid en de paarden tonen bij aanraking duidelijke pijn; dit stadium wordt al als ernstige mok aangeduid en kan tot kreupelheid leiden
  • Stadium 5 = Dermatitis verrukosa: dit stadium wordt ook als "wrattenmok" aangeduid en is de chronische vorm van mok; de huid vormt daarbij granulatieweefsel, zichtbaar als druifgrote zweren; vanwege de genetische aanleg zijn vooral koudbloeden getroffen

Behandeling van mok

Aangezien mok verschillende oorzaken kan hebben en vaak pas in gevorderd stadium ontdekt wordt, moet in de meeste gevallen voor een snelle bestrijding een dierenarts ingeschakeld worden. In ieder geval moet de huisvesting gecontroleerd en zo nodig aangepast worden: het paard moet droog en schoon gehouden worden, zodat de getroffen huidplekken niet in contact komen met mest en urine. Ook de voeding moet gecontroleerd worden: krijgt de huid alle nodige voedingsstoffen in de juiste verhouding?

Daarnaast wordt in de meeste gevallen een antibacteriële wasoplossing en een verzorgende crème ingezet, die een verdere infectie van de aangetaste huidbarrière moet voorkomen. Met de wasoplossing kunnen eventuele korsten zacht gemaakt en voorzichtig verwijderd worden, zodat zich in deze ruwe structuren geen parasieten of vuil kunnen vasthouden. Korsten mogen in geen geval droog losgemaakt worden, omdat hierdoor zeer gemakkelijk verdere verwondingen van de huid kunnen ontstaan en de huidbarrière zo verder verzwakt zou worden.

Mok succesvol bestrijden is vaak een langdurig proces, speciaal in gevorderde stadia. Daarom is het zo belangrijk om reeds eerste subtiele tekenen, zoals bijvoorbeeld een rode of warme huidplek, serieus te nemen en tegen te sturen. Daartoe behoren niet alleen milde verzorgingsproducten, maar vooral ook een optimalisatie van de omgevingsvariabelen (huisvesting, voeding, uitrusting etc.).

Auteur: Nathalie Kurz

>> Bronnen