"Geen hoef, geen paard" – deze uitspraak kent vrijwel elke paardenliefhebber. En hij maakt duidelijk hoe belangrijk de hoefgezondheid voor onze lievelingen is. Maar hoe verzorg je dit zo belangrijke fundament eigenlijk op de juiste manier? Verzorgingsproducten voor de hoef zijn er immers in overvloed, maar wat heeft de hoef daarvan werkelijk nodig?

Regelmatige hoefverzorging

Hoe simpel het ook klinkt: een van de belangrijkste verzorgingsmaatregelen is regelmatige hoefbewerking door een professional. Het optimale interval kan per paard verschillen en ook variëren met het seizoen. Gemiddeld zou de hoefbewerking elke 6 weken moeten plaatsvinden, bij sommige paarden kan ook elke 4 of 8 weken zinvol zijn. Bij acute problemen (bijv. hoefbevangenheid) kan zelfs een bewerking om de twee weken nodig zijn.

In de zomer groeien de hoeven bovendien sneller dan in de winter, waardoor het interval tussen de bewerkingen mogelijk verkort moet worden.

Het is optimaal wanneer je als paardeneigenaar ook de basis van de hoefverzorging leert, zodat je tussen de reguliere professionele afspraken zelf eenvoudige handelingen kunt uitvoeren. Daarbij hoort bijvoorbeeld het afronden van uitgebroken randen in de hoefwand of het verwijderen van losse straaldelen om rotstraal te voorkomen. Bovendien kunnen bepaalde tendensen zo beter worden tegengegaan, bijvoorbeeld bij een bokhoef of een lange teen. Zouden deze problemen slechts om de paar weken gecorrigeerd worden, dan kunnen de andere structuren in het paardenbeen in de tussentijd onnodig overbelast raken. Een te lange teen veroorzaakt bijvoorbeeld overmatige druk op het hoefkatrolcomplex en trekkracht op de diepe buigpees, wat op de lange termijn tot overbelasting van deze structuren kan leiden.

Natuurlijk moet je eerst op een hoefcursus de nodige kennis opdoen en daarna door je hoefverzorger de voor jouw paard belangrijkste handelingen laten zien.

Dagelijkse controle

De controle van de hoeven zou een vast onderdeel van je dagelijkse routine met je paard moeten zijn. Daarbij moeten de hoeven enerzijds van vuil en vreemde voorwerpen worden ontdaan en anderzijds kun je zo perfect de gezondheidstoestand controleren: zijn de hoeven warm of voel je een versterkte pulsatie? Is de vorm veranderd, is er iets uitgebroken of is een hoorndeel losgeraakt? Heeft zich ergens rotstraal of een schimmelinfectie ontwikkeld? Zijn er hoornspleten die je moet behandelen?

Als je paard een beslag of opplakijzer draagt, moet ook dit dagelijks worden gecontroleerd of alles nog vastzit waar het hoort.

Hoeven correct reinigen

Het dagelijks reinigen van de hoeven is eigenlijk heel eenvoudig: met een hoevenkrabber moet het ingetreden vuil zorgvuldig worden verwijderd. De metalen punt mag daarbij niet te scherp zijn, om bij het krabben geen gevoelige hoorndelen te beschadigen (vooral in de straalgroeven). De hoef moet zo schoon worden dat je alle structuren goed kunt zien en controleren. Een staalborstel kan hierbij waardevolle hulp bieden om ook de laatste vervuiling uit diepe groeven te verwijderen. Dat is belangrijk om eventuele vreemde voorwerpen op te sporen. Vooral in de witte lijn zetten zich namelijk graag kleine steentjes vast die je beslist moet verwijderen, zodat ze zich niet dieper in de hoef werken en het gat steeds groter maken. Voor het verwijderen van deze steentjes kun je ook een fijne schroevendraaier gebruiken.

Als na het uitkrabben gaten of groeven in de witte lijn verschijnen, moet je deze met een antibacteriële pasta opvullen, bijvoorbeeld Hoof Clay (kleipasta).

Straal verzorgen

Aan de straal moet je bij de dagelijkse hoefverzorging bijzondere zorg besteden, want deze is een van de meest gevoelige structuren in de hoef en snel vatbaar voor problemen. Vooral bacteriën tasten de hoefstraal vaak aan en veroorzaken de wijdverbreide rotstraal. Wat dat precies is en hoe je het onder controle kunt krijgen, leggen we uit in een apart artikel.

Om het zover niet te laten komen, kun je de straal preventief regelmatig wassen met milde antibacteriële middelen, bijvoorbeeld een eenvoudig azijn-watermengsel.

Hoeven gezond voeren

Tot een correcte hoefverzorging behoort ook de voeding van je paard. Want alleen wanneer je paard voldoende met de juiste voedingsstoffen wordt voorzien, kan het een gezonde hoef laten groeien. Een voldoende voorziening met zwavelhoudende aminozuren, spoor- en macro-elementen alsook vitamines is daarvoor onmisbaar. Wat je paard echter precies nodig heeft (en wat niet!), kan niet algemeen worden beantwoord en hangt vooral af van het basisvoer. Dat betekent: welke voedingsstoffen zijn in welke hoeveelheid in het hooi aanwezig en staat je paard in de wei? Welke prestatie moet je paard leveren en heeft het daarom eventueel ook dezelfde voedingsstoffen nodig voor de spieren en het pezen-/banderenstelsel? In twijfelgevallen loont een rantsoenberekening door een voedingsdeskundige, om niet onnodig geld uit te geven aan aanvullende voeding die je paard misschien helemaal niet nodig heeft.

Juist bij het voeren geldt soms: minder is meer. Natuurlijk kan je paard ook ondervoed zijn, maar heel vaak zijn onze paarden met bepaalde stoffen zelfs overvoorzien. Dat kan net zo goed tot hoefproblemen leiden als een tekort.

En tot overvoorziening behoort ook het thema overgewicht. Helaas zijn namelijk veel paarden, vooral in de recreatieve sector, veel te dik, wat massieve problemen voor de hoefgezondheid met zich mee kan brengen. Dunne zolen en hoefbevangenheid zijn daarbij slechts twee van de vele mogelijke gevolgen, die met een aangepaste voeding vaak goed in de hand te houden zijn.

Veel beweging op de juiste ondergrond

Tot de hoefverzorging behoort ook het stimuleren van de doorbloeding in de hoef, zodat de gevoerde voedingsstoffen ook werkelijk in voldoende mate naar de hoef worden getransporteerd. De hoeven van onze paarden zijn ontworpen voor een loopafstand van 10 tot zelfs 50 kilometer per dag – daarmee is niet alleen de slijtage gewaarborgd, maar juist ook de doorbloeding. Afhankelijk van hoe de huisvestingsvorm van je paard eruitziet (box, openstal, paddock trail enz.) moet je dus eventueel voor compensatie zorgen.

Daarbij is niet alleen belangrijk hoeveel je paard beweegt, maar ook over welke ondergrond het daarbij loopt. Ideaal zijn bodems waarin de gehele hoef kan inzakken, die echter niet te diep zijn en geen overmatige slijtage veroorzaken. Goede materialen voor de hoefgezondheid zijn bijvoorbeeld zand of rondkiezel.

Vetten, oliën, wateren

Maar hoe zit het met de talrijke verzorgingsproducten die men op de hoef kan aanbrengen? Hier gaan de meningen uiteen: er zijn geen wetenschappelijke studies die de werkzaamheid van oliën en vetten aantonen, of je deze nu op de hoefwand aanbrengt of in de kroonrand inmasseert. Er zijn echter talrijke anekdotische verslagen, volgens welke deze middelen een verbetering van de hoefelasticiteit met zich meebrengen.

Wat inmiddels als zeker geldt: vetten en oliën werken afsluitend en laten daarom geen vocht van buitenaf in de hoef binnendringen. Als je deze middelen dus wilt gebruiken om de elasticiteit te bevorderen, moet je ze na het wateren van de hoeven aanbrengen om het vocht in de hoef vast te houden.