Kennis over hoeven
Hufkrankheiten

Keratoma - een zeldzame, onvoldoende onderzochte aandoening van de paardenhoef begrijpen

4 Min. Lesezeit

Wat is een keratoma en wat hebben hoornkloven daarmee te maken?

Keratoma

De keratoma is een zeldzame, tot dusver onvoldoende onderzochte aandoening van de paardenhoef die in de diergeneeskunde nog veel raadsels oproept.

Een keratoma is een overmatige ophoping van hoorncellen (keratine) tussen de hoefwand en het hoefbeen. De zuilvorm ontstaat doordat de hoef van boven naar beneden groeit en daardoor ook de woekerende cellen van boven naar beneden worden geschoven. Daardoor vervormt op die plek ook de witte lijn aan de onderzijde van de hoef: daar waar de keratoma aan de grond uitkomt, is de witte lijn naar binnen gewelfd.

Maar let op: een vervormde witte lijn betekent niet altijd automatisch dat het om een keratoma gaat! De witte lijn kan ook door een abces of simpelweg door een steentje vervormd zijn.

Pas op een röntgenfoto kan een keratoma met zekerheid worden gediagnosticeerd. Want op de plek van de keratoma is het hoefbeen - het onderste bot in de hoef - afgebroken en daarom als inkeping of gat op de röntgenfoto zichtbaar.

Oorzaken

Keratoma's komen bij paarden niet al te vaak voor en zijn dienovereenkomstig ook niet al te goed onderzocht. Daarom heerst er in vakkringen ook onenigheid over hoe keratoma's precies ontstaan. Concreet zijn er verschillende opvattingen over wat er eerst was: de keratoma of het afgebroken hoefbeen. De ene partij meent dat de keratoma eerst ontstaat en dan op het hoefbeen drukt en zo het bot tot afbraak brengt. De andere partij meent daarentegen dat de inkeping aan het hoefbeen überhaupt eerst tot het ontstaan van de keratoma leidt (omdat de hoef het "gat" met extra hoorncellen opvult) en het hoefbeen daarvoor dus al beschadigd moet zijn geweest.


In ieder geval kunnen de volgende oorzaken tot irritatie van de wandlederhuid resp. afbraak van het hoefbeen en daardoor tot keratoma's leiden:

  • verwondingen aan de kroonrand
  • aanhoudende of veelvuldig terugkerende druk op de hoornkapsel, bijv. door trappen tegen de boxdeur of foutief beslaan (vernagelen of te hard kloppen van de klauwen)
  • abcessen
  • ook standafwijkingen en de daaruit resulterende disbalansen worden besproken

Hoornkloven

Vaak gaan keratoma's gepaard met hoornkloven. Hoornkloven kunnen zowel de oorzaak van een keratoma zijn, of dezelfde oorzaak hebben als deze. Een diepe hoornkloof, dus een scheur door de hoefwand tot aan de lederhuid, kan ontstaan door grote spanningen in de hoornkapsel (bijv. bij te lange of niet uitgebalanceerde hoeven). Daardoor wordt de hoornkapsel instabiel en de voortdurende beweging kan de lederhuid prikkelen en vervolgens tot vorming van extra hoornmateriaal leiden - een keratoma ontstaat.

Een hoornkloof kan echter ook ontstaan doordat er een verwondingaan de kroonrand was en daar nu littekenweefsel is ontstaan. Aangezien de hoefwand door een cellaag aan de kroonrand wordt gevormd, kan ook deze laag door het littekenweefsel worden aangetast en daardoor evt. afwijkend hoorn produceren. Daardoor kan enerzijds een keratoma ontstaan en anderzijds een hoornkloof - beide veroorzaakt door het litteken op de kroonrand.

Let op: een hoornkloof is niet te verwarren met andere scheuren aan de hoef; zie ook ons artikel over "Brosse hoeven".

Behandeling

Keratoma

Veel keratoma's zijn toevalsbevindingen en bezorgen het paard geen problemen. In dat geval is ook geen behandeling nodig.

Soms veroorzaken keratoma's echter ook kreupelheden, omdat ze druk uitoefenen op gevoelig weefsel in de hoef. In deze gevallen zal een dierenarts adviseren de keratoma operatief te verwijderen. Hier is echter voorzichtigheid geboden: aangezien bij een keratoma al sprake is van schade aan het hoefbeen (en deze ook met een OK niet kan worden verholpen), keert de keratoma vaak terug. Deze ingreep moet daarom goed worden overwogen.

Aan de andere kant kunnen keratoma's vaak tot terugkerende abcessen/hoefzweren leiden, omdat het hoornmateriaal daar zachter en daardoor gevoeliger voor bacteriebesmetting is. Als gevolg daarvan kan het hoefbeen door de abcessen verder worden aangetast en afgebroken, waardoor de keratoma uiteindelijk groter wordt. Om dat te voorkomen moet bij een keratoma op uiterst zorgvuldige hygiëne en een uitgebalanceerde hoornkapsel worden gelet, zodat geen microscheurtjes ontstaan en geen bacteriën kunnen binnendringen.

Auteur: Nathalie Kurz

Afbeeldingen: Janina Gottwald

>> Bronnen